นักเรียน 40 คน 5 วิชา ต้องรวมคะแนนเก็บกับคะแนนสอบ ตัดเกรด หาอันดับ แล้วคิดเกรดเฉลี่ย — ทำด้วยเครื่องคิดเลขทีละคนใช้เวลาเป็นวัน และพลาดง่ายที่สุดตรงคะแนนที่อยู่บนเส้นแบ่งเกรด
บทความนี้ทำไฟล์เก็บคะแนนที่ตัดเกรดให้เอง ทั้งแบบ 8 ระดับ (0–4) ที่โรงเรียนไทยใช้ และแบบตัวอักษร A–F พร้อมอันดับในห้องและ GPA ถ่วงหน่วยกิต ตัวอย่างทุกตัวทำในไฟล์ Google Sheets จริง
โครงตารางคะแนนที่ดี: 1 แถว = นักเรียน 1 คน
| คอลัมน์ | ใส่อะไร | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| ชื่อ / เลขที่ | พิมพ์เอง | อย่ารวมชื่อกับเลขที่ไว้ช่องเดียว |
| คะแนนเก็บ / คะแนนสอบ | พิมพ์เอง | แยกคอลัมน์ตามที่โรงเรียนกำหนด เช่น 60 : 40 หรือ 70 : 30 |
| รวม | =B2+C2 | สูตร ห้ามพิมพ์ทับ |
| เกรด | =VLOOKUP(D2,ตารางเกณฑ์,2,TRUE) | อ่านจากตารางเกณฑ์ช่องเดียว |
| อันดับ | =RANK(D2,$D$2:$D$41) | คะแนนเท่ากันได้อันดับเดียวกัน |
แยก "ช่องที่ครูพิมพ์" กับ "ช่องสูตร" ให้ชัด (เช่น ระบายสีช่องสูตรอ่อน ๆ) แล้วล็อกช่องสูตรไว้ เวลาแชร์ให้ครูคนอื่นกรอกจะไม่มีใครเผลอพิมพ์ทับเกรด
ตัดเกรด 8 ระดับ (0, 1, 1.5 … 4)
วิธีที่แก้เกณฑ์ง่ายที่สุดไม่ใช่ IF ซ้อน 8 ชั้น แต่คือตารางเกณฑ์เล็ก ๆ ข้างตาราง แล้วให้ VLOOKUP แบบช่วง (ตัวสุดท้ายเป็น TRUE) หาว่าคะแนนตกช่วงไหน:
ภาพจากไฟล์ Google Sheets จริง · เปิดไฟล์ตัวอย่างนี้ (ดูอย่างเดียว — ไฟล์ → ทำสำเนา เพื่อลองแก้)
ดูเป็นตาราง (ก๊อปตัวเลขได้)
| A | B | C | D | E | F | G | H | I | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ชื่อ | เก็บ (60) | สอบ (40) | รวม | เกรด | อันดับ | คะแนนขั้นต่ำ | เกรด | |
| 2 | สมชาย | 48 | 30 | 78 | 3.5 | 2 | 0 | 0 | |
| 3 | สุดา | 55 | 33 | 88 | 4 | 1 | 50 | 1 | |
| 4 | มานพ | 30 | 22 | 52 | 1 | 5 | 55 | 1.5 | |
| 5 | วิภา | 40 | 20 | 60 | 2 | 4 | 60 | 2 | |
| 6 | ก้อง | 25 | 20 | 45 | 0 | 6 | 65 | 2.5 | |
| 7 | นิดา | 45 | 29 | 74 | 3 | 3 | 70 | 3 | |
| 8 | 75 | 3.5 | |||||||
| 9 | 80 | 4 |
สูตรในช่องสีฟ้า (ช่วงเช่น C2:C4 = พิมพ์ที่ช่องแรกแล้วลากลง):
- D2:D7
=B2+C2 - E2:E7
=VLOOKUP(D2,$H$2:$I$9,2,TRUE) - F2:F7
=RANK(D2,$D$2:$D$7)
ตารางเกณฑ์ (H:I) เรียงคะแนนขั้นต่ำจากน้อยไปมาก แล้วใช้ VLOOKUP ตัวสุดท้ายเป็น TRUE — ได้เกรดของช่วงที่คะแนนตกอยู่ เปลี่ยนเกณฑ์ที่ตารางเดียว เกรดทั้งห้องเปลี่ยนตาม
ตอบคำถามที่คนค้นบ่อย: 60 คะแนน ได้เกรด 2 ตามเกณฑ์ทั่วไปนี้ (60–64 = 2) และ 79 ได้ 3.5 — เกณฑ์จริงของแต่ละโรงเรียนอาจต่างกัน แก้ตัวเลขในคอลัมน์ H ได้เลย สูตรไม่ต้องแตะ
เกรดตัวอักษร A–F
ภาพจากไฟล์ Google Sheets จริง · เปิดไฟล์ตัวอย่างนี้ (ดูอย่างเดียว — ไฟล์ → ทำสำเนา เพื่อลองแก้)
ดูเป็นตาราง (ก๊อปตัวเลขได้)
| A | B | |
|---|---|---|
| 1 | คะแนนรวม | เกรด |
| 2 | 88 | A |
| 3 | 74 | B |
| 4 | 60 | C |
| 5 | 52 | D |
| 6 | 45 | F |
สูตรในช่องสีฟ้า (ช่วงเช่น C2:C4 = พิมพ์ที่ช่องแรกแล้วลากลง):
- B2:B6
=IFS(A2>=80,"A",A2>=70,"B",A2>=60,"C",A2>=50,"D",TRUE,"F")
IFS ตรวจเงื่อนไขจากบนลงล่าง เจอข้อแรกที่จริงก็หยุด จึงต้องเรียงจากคะแนนสูงไปต่ำ · TRUE ตัวสุดท้าย = ทุกกรณีที่เหลือ
เกรดเฉลี่ย (GPA) ที่ถูกต้องต้องถ่วงหน่วยกิต
ภาพจากไฟล์ Google Sheets จริง · เปิดไฟล์ตัวอย่างนี้ (ดูอย่างเดียว — ไฟล์ → ทำสำเนา เพื่อลองแก้)
ดูเป็นตาราง (ก๊อปตัวเลขได้)
| A | B | C | D | |
|---|---|---|---|---|
| 1 | วิชา | หน่วยกิต | เกรด | หน่วยกิต × เกรด |
| 2 | คณิตศาสตร์ | 1.5 | 3.5 | 5.25 |
| 3 | ภาษาไทย | 1 | 4 | 4 |
| 4 | ภาษาอังกฤษ | 1.5 | 2.5 | 3.75 |
| 5 | วิทยาศาสตร์ | 1.5 | 3 | 4.5 |
| 6 | GPA | 5.5 | 3.18 | 17.5 |
สูตรในช่องสีฟ้า (ช่วงเช่น C2:C4 = พิมพ์ที่ช่องแรกแล้วลากลง):
- D2:D5
=B2*C2 - B6
=SUM(B2:B5) - C6
=ROUND(SUMPRODUCT(B2:B5,C2:C5)/SUM(B2:B5),2) - D6
=SUM(D2:D5)
วิชาที่หน่วยกิตมากมีน้ำหนักมากกว่า — ถ้าเฉลี่ยเกรดธรรมดาจะได้ 3.25 ซึ่งไม่ตรงกับ GPA จริง (3.18) · SUMPRODUCT คูณทีละแถวแล้วบวกให้ในสูตรเดียว ไม่ต้องมีคอลัมน์ D ก็ได้
สรุปทั้งห้องในไม่กี่สูตร
| อยากรู้ | สูตร | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| คะแนนเฉลี่ยของห้อง | =AVERAGE(D2:D41) | ช่องว่าง (ยังไม่สอบ) ไม่ถูกนับ |
| ได้เกรด 4 กี่คน | =COUNTIF(E2:E41,4) | เปลี่ยน 4 เป็นเกรดอื่น |
| ไม่ผ่าน (เกรด 0) กี่คน | =COUNTIF(E2:E41,0) | ใช้วางแผนสอบซ่อม |
| คะแนนสูงสุด / ต่ำสุด | =MAX(D2:D41) · =MIN(D2:D41) | ดูเพิ่มที่บทความ MAX MIN |
| รายชื่อคนติด 0 | =FILTER(A2:A41,E2:E41=0) | ได้รายชื่อล้นลงมาเอง |
ระบายสีแถวนักเรียนที่ได้ 0 ให้เห็นทันที: เลือกตาราง → รูปแบบ → การจัดรูปแบบตามเงื่อนไข → สูตรที่กำหนดเองคือ =$E2=0 → สีแดงอ่อน
ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อย
VLOOKUP ให้เกรดผิดช่วง
ลากสูตรเกรดลงแล้วแถวล่างได้ #N/A
49.5 ได้เกรด 0
นักเรียนที่ยังไม่สอบได้เกรด 0
อยากได้ไฟล์นี้ไปใช้เลย?
คำถามที่ถามบ่อย
สูตรตัดเกรดใน Google Sheets ใช้สูตรอะไร?
ใช้ VLOOKUP แบบช่วงกับตารางเกณฑ์ เช่น =VLOOKUP(D2,$H$2:$I$9,2,TRUE) หรือถ้าเป็นเกรดตัวอักษรใช้ IFS เช่น =IFS(D2>=80,"A",D2>=70,"B",D2>=60,"C",D2>=50,"D",TRUE,"F")
60 คะแนน ได้เกรดอะไร?
ตามเกณฑ์ 8 ระดับที่ใช้ทั่วไป 60–64 คะแนนได้เกรด 2 แต่เกณฑ์จริงขึ้นกับโรงเรียน ให้ตรวจกับเกณฑ์ของโรงเรียนแล้วแก้ในตารางเกณฑ์
หาอันดับในห้องยังไง?
ใช้ =RANK(D2,$D$2:$D$41) ได้อันดับจากคะแนนมากไปน้อย คนที่คะแนนเท่ากันได้อันดับเดียวกัน
คิด GPA ถ่วงหน่วยกิตยังไง?
ใช้ =SUMPRODUCT(หน่วยกิต,เกรด)/SUM(หน่วยกิต) เช่น =ROUND(SUMPRODUCT(B2:B5,C2:C5)/SUM(B2:B5),2)
แชร์ไฟล์ให้ครูคนอื่นกรอกคะแนนอย่างปลอดภัยยังไง?
แชร์เป็นผู้แก้ไข แล้วล็อกช่องสูตรและตารางเกณฑ์ไว้ ให้กรอกได้เฉพาะช่องคะแนน ดูวิธีในบทความล็อกชีต